PRAWO I PRZEPISY

Sprawę prawa i przepisów w lotnictwie ultralekkim przedstawiamy w formie najczęściej zadawanych pytań nurtujących tych, którzy zaczynają przygodę z lotnictwem. Opracowane wg. [1, 2]. Osobom pragnącym bardziej zgłębić tą tematykę polecamy zapoznanie się z najnowszymi aktami prawnymi dotyczącymi lotnictwa ultralekkiego, które znajdziecie Państwo w dziale download.

Co to jest samolot ultralekki?

Inne spotykane nazwy to: mikrolot, ultralight, ultralekki statek powietrzny, samolot UL, ULM. Mówiąc ogólnie jest to samolot sportowy spełniający następujące wymagania:

Prędkość przeciągnięcia lub minimalną w locie ustalonym w konfiguracji do lądowania nie przekraczającą 65 km/h (35 knots) prędkości cechowanej (CAS) i maksymalną masę startową nie większą niż:

495 kg - wodnosamolotu dwumiejscowego,

450 kg - dla samolotu lądowego dwumiejscowego.

Kto może pilotować samolot ultralekki?

Aby pilotować samolot ultralekki w Polsce należy posiadać świadectwo kwalifikacji pilota ultralekkiego statku powietrznego wydawane przez ULC (Urząd Lotnictwa Cywilnego) lub posiadać uznanie zagranicznej licencji (również wydawane przez ULC).

Jak zdobyć uprawnienia do pilotowania samolotu ultralekkiego?

W tym celu należy odbyć szkolenie w szkole pilotażu, polskiej bądź zagranicznej (np. w Czechach). Adresy takich szkół znajdziesz w dziale Linki. Przed ukończeniem szkolenia musisz przejść badania lotniczo-lekarskie i zaliczyć stosunkowo prosty kurs teoretyczny. Całość szkolenia kończy się zdaniem egzaminu teoretycznego i praktycznego. Czas szkolenie to minimum 28 godz.

Czy latając ultralightem będę mógł wozić pasażerów, np. rodzinę lub znajomych?

Tak oczywiście. Po wyszkoleniu się i uzyskaniu świadectwa kwalifikacji możesz wykonywać loty z pasażerami.

Czy ultralightem będę mógł wykonywać loty międzynarodowe, np. polecieć sobie nim na urlop zagranicę?

Tak. Przepisy UL jak najbardziej dopuszczają możliwość wykonywania lotów międzynarodowych. Ostatni start z terytorium Polski i pierwsze lądowanie na terytorium obcego państwa musi się odbyć na lotnisku zapewniającym odprawę paszportową bądź również odprawę celną -gdy będziesz lądował w kraju spoza Unii Europejskiej.

Jestem właścicielem przysłowiowej „łąki” i chciałbym sobie startować i lądować moim ultralightem z tego miejsca. Czy to jest możliwe?

Tak. Zanim jednak zaczniesz działalność na tym lądowisku musisz uregulować kilka formalności. Według obecnego prawa: prywatne, legalne lądowisko nazywa się "inne miejsce przystosowane do startów i lądowań". Należy wykonać odpowiednią instrukcję według opublikowanego wzoru, wykonać mapkę z zaznaczonym pasem startów i lądowań, opisać charakterystyką terenu i pobliskich przeszkód oraz określić procedury startów i lądowań. Nie jest wymagana żadna infrastruktura na lądowisku. Tak przygotowana instrukcja zostaje zatwierdzona przez ULC, z czym nie ma większych problemów, gdyż instrukcja ma charakter oświadczenia. Do instrukcji dołącza się oświadczenie właściciela terenu oraz terenowego organu administracji państwowej (wójta, sołtysa itp.) o braku przeszkód prawnych na działalność lotniczą na tym terenie. Wszelkie formalności można przygotować w przeciągu kilku dni. Następnie czekamy na pieczątki i podpisy z ULC-u i możemy zacząć działalność na własnym lądowisku. Urzędowa opłata lotnicza wynosi ok. 2-3 tys zł.

Czy startując z mojego prywatnego lądowiska za każdym razem muszę kogoś powiadamiać o locie, gdzie lecę, w jakim kierunku, na jakiej wysokości itd.?

Nie, jeśli twoje lądowisko leży poza przestrzenią kontrolowaną, lub aktywnymi strukturami elastycznego zarządzania przestrzenią, (TSA, ATZ, MATZ, itp.) nie musisz nikogo powiadamiać o planowanych lotach. Chyba, że życzysz sobie mieć zapewnione służby alarmowe i służby informacji powietrznej.

Jakie inne uprawnienia mogę zdobywać szkoląc się na ultralekkich statkach powietrznych?

W lotnictwie ultralekkim tak jak w lotnictwie ogólnym istnieje program szkolenia. Uzyskując świadectwo kwalifikacji pilota ultralekkich statków powietrznych możesz wykonywać loty samodzielne. Będziesz mógł wozić pasażerów. Przechodząc odpowiednie szkolenie uzyskasz uprawnienia do lotów VFR kontrolowanych. To pozwoli Ci zasmakować „większego” lotnictwa, tzn. latać w przestrzeni powietrznej kontrolowanej oraz startować i lądować na lotniskach kontrolowanych. Wszelkie wymagania (np. zasady korespondencji, używanie transpondera, itp.) dotyczące tego typu lotów i procedur określa instrukcja o ruchu lotniczym kontrolowanym (IL-4444). Wreszcie, zdobywając odpowiedni nalot oraz ilość typów samolotów będziesz mógł zostać instruktorem.

INNE POZA PRAWNICZE KWESTIE

Jaką szkołę pilotażu wybrać?

Przede wszystkim posiadającą certyfikat na szkolenie Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Możesz odbyć szkolenie zarówno w Polsce jak i w Czechach. Adresy takich szkół znajdziesz w dziale Linki. Szkolenie w Czechach jest tańsze i charakteryzuje się mniejszymi wymogami zdrowotnymi (badanie przez lekarza jak na prawo jazdy). W Czechach istnieją szkoły pilotażu gdzie szkolą się Polacy przez polskich instruktorów i znajomość języka czeskiego nie jest wymagana. Jest to spowodowane bardzo ospałym tempem konstruowania przepisów UL w Polsce. Aby latać na czeskiej licencji w Polsce należy uzyskać jaj uznanie wydawane przez ULC. Nie jest to żadnym problemem. W Polsce szkolenie jest droższe, wymagane są badania lotniczo-lekarskie i egzamin teoretyczny przed Lotniczą Komisją Egzaminacyjną. Czesi mają bardziej liberalne podejście do sprawy badań lekarskich i nikogo w Czechach nie dziwi pilot, który wysiada z wózka inwalidzkiego lub odkłada kule by za chwilę wsiąść do samolotu. Sam niejednokrotnie widziałem takie obrazki, które naprawdę człowieka rozczulają i chwała Czechom za to.

Chcę kupić samolot. Jaki wybrać?

To zależy, czego oczekujesz od przyszłego nabytku. Na dzień dzisiejszy na rynku znajduje się już sporo ciekawych konstrukcji, które zaspokoją oczekiwania nawet tych najbardziej kapryśnych pilotów. Nie ukrywam, że głównym wyznacznikiem jest suma pieniędzy, jaką chcesz przeznaczyć na samolot. Dla początkujących lotników ze swej strony polecam serię górnopłatów: Tulak, Amigo, Piper UL lub Brigadyr UL, są to samoloty stosunkowo tanie o prostej konstrukcji. Są łatwe w pilotażu i bezpieczne. Lotnikom chcącym latać szybciej i dalej polecamy zestaw naszych dolnopłatów, np.: Chico, Trener UL. Oczywiście nasza oferta przewiduje również pomniejszone repliki znanych samolotów, które zapisały się w historii światowego lotnictwa (C 104 UL, Messerschmitt UL, Trener Acro).

[1] ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 25 kwietnia 2005 r (Dz. U. z dnia 17 czerwca 2005 r.) w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy - Prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków.

[2] ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 3 września 2003 r w sprawie licencjonowania personelu lotniczego (Dz. U. z dnia 19 września 2003 r.).

opracował: Krzysztof Hoinka